"తెర"చాటు చందమామ

ఈ మధ్యే ఈ పాట గురించి వ్యాఖ్యానం (రెండవ భాగం) నవతరంగంలో పోస్ట్ చేశాను – - Part 2

ఎప్పటినుంచో నేను అనుకున్నది ఒకటి ఉంది – అద్భుతం సినిమాలోని వేటూరి రాసిన “నిత్యం ఏకాంత క్షణమే” పాట గురించి చెప్పాలని. అది ఇన్నాళ్ళకి జరిగి, నేను ఇప్పుడే నవతరంగం లో part-1 పోస్ట్ చేశాను - Part 1

పాటల విశ్లేషణలు సీరియస్‌గానే ఎందుకు ఉండాలని ప్రశ్నించుకుని సరదాగా రాసిన వ్యాసం ఇది. మీకు నచ్చుతుందని ఆశిస్తాను. తమిళ పాట గురించి ఎన్నో విషయాలు తెలిపి ఈ వ్యాసం రాయడానికి తోడ్పడిన అవినేని భాస్కర్ గారికి ఈ సందర్భంలో thanks చెప్పుకుంటున్నాను!

మీ కామెంట్లూ అవీ నవతరంగం లోనే రాయగలరు!

ఉత్తమ సాహిత్యం ఎప్పుడూ పాఠకుడికి సూటిగా వెళ్తుంది, ఎవరి వ్యాఖ్యానం అవసరం లేకుండా. సిరివెన్నెల సీతారామ శాస్త్రి సినీ గీతాలు ఈ కోవకే చెందుతాయి. అందుకే ఈ బ్లాగులో ఆయన పాటలపై వివరణలు తక్కువ కనిపిస్తాయ్. అయినా ఒక్కో సారి సిరివెన్నెల పాటలకీ వ్యాఖ్యానం అవసరం అవుతుంది. ఈ మధ్య కాలంలో నాకు ఇలా అనిపించిన పాట “నీ ప్రశ్నలు నీవే” (కొత్త బంగారు లోకం సినిమా). నిజానికి ఈ పాటలో అంత క్లిష్టత లేదు. చాలా వరకూ అర్థమైపోతూనే ఉంటుంది. అయినా కొంత వివరణ ఇద్దామని ఈ వ్యాసం.

ఈ పాట గురించి Orkut Sirivennela కూటమిలో లో మంచి చర్చ జరిగింది - Orkut – నీ ప్రశ్నలు నీవే . అందులో చాలా మంచి విశ్లేషణలు చేసి, ఈ పోస్ట్ రాయడానికి ప్రేరణ ఇచ్చిన వీరికి ముందుగా నా ధన్యవాదాలు: అన్న నచకి (పాట picturization గురించి అద్భుతమైన వివరణ ఇచ్చారు. అది పై లింకులో మీరు చదవొచ్చు), వెంకట్ గారు (కొన్ని విషయాలు సిరివెన్నెల గారినే అడిగి clarify చేశారు), శైలజ గారు (కొన్ని చక్కటి వివరణలు).

ప్రేమలో పడిన పడుచు జంట ఇంట్లో నుంచీ పారిపోదామని నిర్ణయించుకున్న సందర్భంలో వచ్చే background song  ఇది. దీనికి మాములుగా సాహిత్యం రాయడం కష్టం కాదు. అయితే decision making గురించీ, maturity గురించీ, జీవిత సత్యాల గురించీ చెప్పే పాటగా మలచాలంటే ఒక సిరివెన్నెల కావాలి. పాటల్లో పాఠాలు నేర్పే మేస్టారూ, మెగా స్టారూ ఆయనే కదా మరి.

ఒక వ్యక్తిత్వ వికాస పుస్తకం రాయడానికి సరిపోయే విషయాలున్న ఈ పాటలోని పాఠాలని ఒక సారి పరికిద్దాం:

Take Responsibility

నీ ప్రశ్నలు నీవే ఎవ్వరో బదులివ్వరుగా

నీ చిక్కులు నీవే ఎవ్వరూ విడిపించరుగా

ఏ గాలో నిన్ను తరుముతుంటే అల్లరిగా

ఆగాలో లేదో తెలియదంటే చెల్లదుగా

చాలా సమస్యల్లో క్లిష్టత నిర్ణయం తీసుకోవడంలోనే ఉంటుంది. ఊరికే వదిలిస్తే సమస్యలు వాటంతట అవే తీరి పోతే బాగుండేది. కానీ చాలా సమస్యలు ఇలా దారికి రావు. కాబట్టి మనకున్న భయాలని, ఆందోళనలని పక్కన పెట్టి సమస్యని ఎదురుకోక తప్పదు. పక్కవాళ్ళ సలహాలూ సూచనలూ తీసుకోవచ్చు కానీ మనకేం కావాలో మనకి తప్ప ఎవరికీ తెలియదు. అందుకే “తప్పించుకు పారిపోకు, ఆగిపోకు, నీ సమస్యని నువ్వే సాధించాలి” అని కర్తవ్య గీతను మరో శ్రీ కృస్ణుడై బోధిస్తున్నారు సిరివెన్నెల.

పది నెలలు తనలో నిన్ను మోసిన అమ్మైనా

అపుడో ఇపుడో కననే కనను అంటుందా

ప్రతి కుసుమం తనదే అనదే విరిసే కొమ్మైనా

గుడికో జడకో సాగనంపక ఉంటుందా

అమ్మైనా సరే సాధారణంగా తొమ్మిది నెలలు మోస్తుంది, మహా అయితే పది నెలలు. అంతే. తర్వాత నువ్వు అమ్మ నుండి విడిపడాల్సిందే. నీకు నువ్వుగా ఎదగాల్సిందే. అలాగే పూలకొమ్మ పూలని తనతోనే ఉంచుకోదు. గుడికో, జడకో పంపించి నీ పరిమళాన్ని నువ్వే పంచుకో, నీ పరమార్థాన్ని నువ్వే చేరుకో అని చెప్తుంది. సినిమా పరంగా చెప్పాలంటే యువ జంటకి – “మీరు చిన్న పిల్లలు కారు..ఎదిగిన వాళ్ళూ, తెలిసిన వాళ్ళు. మీరే తేల్చుకోండి”  అని హితబోధ చేస్తున్నరు సిరివెన్నెల.

Life is difficult

బతుకుంటే బడి చదువా అనుకుంటే అతి సులువా

పొరబడినా పడినా జాలిపడదే కాలం మనలాగా

ఒక నిమిషం కూడా ఆగిపోదే నువ్వొచ్చేదాకా

జీవితం పూల బాట కాదు. ఇది తెలిసిందే అయినా, ప్రేమ మత్తులో పడిన పడుచు జంటకి గుర్తు చెయ్యాల్సిన అవసరం ఉంది. ఎందుకంటే ఆ మత్తులో తప్పు నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఎక్కువ ఉంది కాబట్టి. ఇప్పుడు తీసుకునే నిర్ణయం వాళ్ళ ముందు జీవితాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. అందుకే ఆచితూచి అడుగు వెయ్యమని బోధన.

Real intelligence is knowing how to use intelligence

అలలుండని కడలేదని అడిగేందుకె తెలివుందా?

కలలుండని కనులేవని నిత్యం నిదరోమందా?

గతముందని గమనించని నడిరేయికి రేపుందా?

గతి తోచని గమనానికి గమ్యం అంటు ఉందా..?

తెలివీ, తర్కం మనిషికున్న గొప్ప వరాలు. ఇవి Tools లాటివి. వాడాల్సిన చోట, వాడాల్సిన పద్ధతిలో వాడితే ప్రయోజనం పొందుతాం.  ”తర్కం అన్నది అన్ని వైపులా పదునున్న కత్తి. మనం ఎందుకు వాడుతున్నాం అనే ప్రశ్న మీద తర్కం యొక్క లక్ష్యం చేధించబడుతుంది” అని చెబుతూ సిరివెన్నెల తన ఒక పాత కవితలో ఇలా రాశారు -

తర్కం ఒక ఆట

ఒక కెలిడియోస్కోప్

మేధోమథనమే దాని లక్ష్యమైతే

తర్కం ఒక బాట

ఒక దూరదర్శిని

సత్యాన్వేషణే దాని లక్ష్యమైతే

తర్కాన్ని ఆటగా వాడడం అంటే మనకి నచ్చిన దానికి సమర్థనగా లాజిక్కులు తియ్యడం – “అలలు లేని కడలి లేదు, అలాగే అలజడి లేని మనసు లేదు. కలలు లేని కనులు లేవు.” అంటూ intermediate చదివే కురాడు తన ప్రేమని సమర్థించుకోవడం ఈ కోవకే చెందుతుంది. అందుకే వెలుగుని చూపే, గమ్యన్ని చేర్చే బాటగా  తర్కాన్ని వాడాలి అని సుతిమెత్తగా సూచిస్తున్నారు.

Define your success

వలపేదో వల వేసింది వయసేమో అటు తోస్తుంది.

గెలుపంటే ఏదో ఇంత వరకు వివరించే ఋజువేముంది??

సుడిలో పడు ప్రతి నావ… చెబుతున్నది వినలేవా..?

Clarity అన్నది జీవితంలో చాలా ముఖ్యం. మనం ఏమి సాధించాలో తెలియకపోతే ప్రతి అల్పమైనదీ గెలుపులాగే అనిపిస్తుంది. వయసులో ఉన్న యువ జంటకి ప్రేమే గొప్ప గెలుపు అనిపిస్తుంది అది సుడిలో పడదోసే నావ అయినా సరే. అందుకే ఇక్కడ సిరివెన్నెల – “తెలివిని వాడండి. మీ జీవిత లక్ష్యాలపై దృష్టి పెట్టండి. తెలిసీ తప్పటడుగులు వెయ్యకండి” అని చెప్తున్నారు.

Lost moment is lost forever

దేహం తిరి? ఏమిటీ కిరి కిరి! ఈ అర్థం పర్థం లేని పాటేంటి? ఒక వేళ అర్థముంటే అర్థం కాకుండా చెయ్యడానికే అన్నట్టు disco tune ఏమిటి? అర్థం కావడం మాట దేవుడెరుగు, కనీసం మాటలు కూడా సరిగ్గా వినబడ్డం  లేదే!

ఇవీ “యువ” చిత్రంలో “దేహం తిరి” పాట మొదటిసారి విన్నప్పుడు నాలో మెదిలిన భావాలు. ఈ భావాలు ఇప్పటికీ పెద్ద మారలేదు. అయినా ఈ పాట గురించి ఎందుకు రాస్తున్నాను అంటే, సంగీతపు రొదల మధ్య ఒక సెలయేటి గీతం ఉంది కాబట్టి. గొప్ప భావం ఉంది కాబట్టి.

ముందుగా ఈ పాట గురించి కొంత చెప్పుకోవాలి. ఇది తమిళ కవి వైరముత్తు రాసిన ఒక కవితా సంకలనంలోని కవిత. అంశం ప్రేమ. ఈ కవిత “యువ” సినిమా దర్శకుడు మణిరత్నానికి నచ్చి సినిమాలో వాడుకున్నారు. ఈ తమిళ పాట గురించీ, ఆ పాట భావం గురించి తెలుసుకోవాలంటే ఇక్కడ చూడొచ్చు – yakkai tiri

సరే ఇప్పుడు తెలుగుకి వద్దాం. వేటూరి దాదాపు వైరముత్తు భావాలనే అనువదించారనీ, ఇందులో కొంత భావాన్ని వధించారని కూడా తెలుస్తోంది! కానీ చాలా వేటూరి పాటల్లో లాగే ఈ వధింపుని దాటి మథిస్తూ పోతే అమృతం దొరుకుతుంది!

ముందుగా పాట సాహిత్యం (చాలా సార్లు వినగా వినగా నాకు వినిపించినది!) -

దేహం తిరి వెలుగన్నది, చెలిమే

జీవం నది యద నీరధి, నెనరే

పుటకే పాపం కడుగు అమృతం, చెలిమే

హృదయం శిల శిలలో శిల్పం, చెలిమే

తాకుతాం రగులుతాం భరిస్తాం స్మరిస్తాం వదులుకోం

తాకుతాం రగులుతాం భరిస్తాం స్మరిస్తాం చెదిరిపోం

జన్మాంకురం కాంక్షే ఫలం

లోకం ద్వైతం కాంక్షే అద్వైతం

సర్వం శూన్యం శీర్షం ప్రేమ

మనిషి మాయ చెలిమి అమరం

లోకానికి కాంతిధార ఒకటే

ఒకటే ప్రతి ఉదయానికి వేకువైన వెలుగు ఒకటే

ఈ పాట ప్రేమ గురించి అని చెప్పుకున్నాం. ప్రేమ కన్నా అపార్థం అయ్యే పదం ప్రపంచంలో ఇంకేది లేదు కనుక, అసలు ఈ ప్రేమ ఏ ప్రేమో ముందు తెలుసుకోవాలి! ఇక్కడ ప్రేమ, ప్రేయసీ ప్రియుల ప్రేమ కాదు. దైవత్త్వం నిండిన ప్రేమ. సార్వజనీనమైన ప్రేమ. ప్రపంచాన్ని కడిగే ప్రేమ. ఇప్పుడు పాటలోకి వెళ్దాం.

“దేహం తిరి” అన్నారు. తిరి అంటే? తమిళ పాటలో భావం ప్రకారం ఈ పదానికి “దీపపు వత్తి” (wick, in English) అని అర్థం చెప్పుకోవచ్చు. కానీ బ్రౌన్ డిక్షనరీ చూస్తే ఈ పదం కనిపించలేదు. సో, తమిళ పదాన్నే వాడేశారా? మా అమ్మని అడిగితే ఒక సమాధానం దొరికింది. వైజాగ్ ప్రాంతంలో ఈ పదం వాడుకలో ఉండేదట. “తిరి పెట్టు” అంటే “దీపం వెలిగించడం” అని అర్థమట. కాబట్టి ఈ మరిచిపోయిన/మరిచిపోతున్న తెలుగు పదాన్ని మళ్ళీ పరిచయం చేసినందుకు వేటూరిని అభినందించొచ్చు.

దేహం తిరి వెలుగన్నది చెలిమే

అంటే, దేహం (body) కేవలం వత్తి. వెలుగు అంతా ప్రేమ! ఇక్కడ “చెలిమి” అంటే ప్రేమ అని అర్థం తీసుకోవాలి.

జీవం నది యద నీరధి నెనరే

జీవం అంటే ఇక్కడ “జీవితం” (Life) అని అర్థం చెప్పుకోవాలి. నీరధి అంటే సముద్రం. నెనరు అంటే ప్రేమ. ఈ వాక్యానికి అర్థం – ” జీవితమనే నదికి పరమార్థమైన సాగరం ప్రేమ”. నదులుగా కనిపించే భిన్నత్వం లోంచి సాగరం అనే ఏకత్వం సిద్ధింపజేయడం ప్రేమ లక్షణం.

పుటకే పాపం కడుగు అమృతం చెలిమే

మన హైందవ సిద్ధాంతం ప్రకారం పాప ఫలం అనుభవించే వరకూ పుట్టుక తప్పదు. ఈ జనన మరణ వలయం నుంచి విముక్తి కలిగించే మోక్షం ప్రేమ. ఇదొక అర్థం. ఇలా కాకుండా – “మనకి పుట్టకనుంచీ ఉన్న కల్మషాలని కడిగే అమృతం ప్రేమ” అని simpleగా అర్థం చెప్పుకోవచ్చు.

హృదయం శిల శిలలో శిల్పం చెలిమే

మనసు ఒక శిల లాటిది, జీవం లేకుండా. ఆ శిలలో దాగిన శిల్పం ప్రేమ. అంటే ప్రేమని సిద్ధించుకుంటే శిల్పాలమౌతాం. లేదంటే శిలల్లా పడిఉంటాం. తమిళ భావంలో “శిలని శిల్పంగా మలిచే శిల్పి ” ప్రేమ అని ఉంది. కానీ వేటూరి శిల్పమే ప్రేమ అని మరింత గొప్పగా చెప్పారు!

తాకుతాం రగులుతాం భరిస్తాం స్మరిస్తాం వదులుకోం

తాకుతాం రగులుతాం భరిస్తాం స్మరిస్తాం చెదిరిపోం

ప్రేమ నిజానికి ఒక abstract concept. Concrete objects నే  స్పర్శించగలం. కాబట్టి ప్రేమని స్పర్శించడం అంటే ప్రేమని పక్కనే ఉన్న ప్రాణానిగా, స్నేహానిగా ఆత్మీయంగా స్పర్శించగలిగేంతగా నింపుకోగలగడం. ప్రేమలో రగలాలి, ప్రేమని భరించాలి కూడా. మోక్షాన్నిచ్చే ప్రేమ అంత సులువుగా రాదుగా మరి! ఏదేమైనా ప్రేమని వదులుకోకుండా, చెదిరిపోకుండా ఉంటామని ఇక్కడ భావన. తద్వారా ప్రేమ గొప్పతనాన్ని చెప్పడం.

జన్మాంకురం కాంక్షే ఫలం

ఇక్కడ “కాంక్ష” అంటే ప్రేమ. మరి, ప్రేమే ఫలం అని రాయొచ్చుగా, tune కూడా సరిపోతుంది? తమిళంలో “కాదల్” అన్న పదానికి lip sync కోసం “కాంక్షే” అని రాసినట్టు తోస్తోంది. అంకురం అంటే విత్తనం. మానవ జన్మ ఒక విత్తనమైతే, ప్రేమ సంపూర్ణమైన ఫలం (fruit). విత్తనంగానే ఉండిపోకు, ఎదిగి పరిపక్వత పొందు అని సందేశం.

లోకం ద్వైతం కాంక్షే అద్వైతం

అద్వైతం అంటే “వేరుగా చూడకపోవడం” అని simple గా అర్థం చెప్పుకోవచ్చు. జిడ్డు కృష్ణమూర్తి లాంటి తాత్త్వికులు చెప్పిన విషయం ఏమిటంటే – When Ego ends, Love begins. “నేను” అని ఒకటుంటే నేను కానిది, నానుంచి వేరైనది ఇంకోటి ఉండి తీరాలి. అసలు నేనే లేకపోతే అంతా నేనే. అప్పుడు తేడాలన్నీ మాసిపోతాయి. శంకరుల అద్వైత సిద్ధాంతం ఇదే. లోకంలోని అణువణువులోనూ, కనిపించే ప్రతి మనిషిలోనూ నిన్నే చూసుకున్న నాడు, నీలో ఒక సరికొత్త ప్రపంచం ఆవిష్కరింపబడుతుంది.

సర్వం శూన్యం శీర్షం ప్రేమ

మనిషి మాయ చెలిమి అమరం

ఈ రెండు వాక్యాలకీ దాదాపు అర్థం ఒకటే. శీర్షం అంటే సమున్నతం అని అర్థం చెప్పుకోవచ్చు ఇక్కడ. అంతా శూన్యం (సున్నా), ప్రేమ మాత్రం సమున్నతం (అనంతం). జగమే మాయ అంటే అసలు అర్థం ఇదే. తెలుసుకుంటే ప్రేమ తప్ప ఇంకేది లేదని తెలుస్తుంది అని వేదాంతుల వాక్కు. మనిషీ, మరణం మాయైతే మరణం లేనిది ప్రేమ ఒక్కటే.

లోకానికి కాంతిధార ఒకటే

ఒకటే ప్రతి ఉదయానికి వేకువైన వెలుగు ఒకటే

ఇప్పటి దాకా వేటూరి తమిళ భావాలనే అనువదించినా, ఈ రెండు వాక్యాల్లో మాత్రం తన గొంతు వినిపించారు. తమిళ పాటలో – “ఉన్నది ప్రేమ ఒకటే. తనువులు మారీ మారీ ఈ ప్రేమలోనే పుడుతూ పోతూ ఉంటాయ్” అన్న భావం ఉంది. మరి వేటూరికి ఈ భావం నచ్చలేదో, Tune సరిపోలేదో ఇంకో గొప్ప భావం రాశారు. లోకానికి కాంతిధార కేవలం ప్రేమ ఒకటే అన్నారు. ధారగా కురుస్తున్న ప్రేమని ఊహించుకోండి. వెలుగు వెలుగు వెలుగు. అనంతమైన వెలుగు కురుస్తోంది. కానీ మనం కళ్ళు మూసుకున్నాం. చీకట్లో ఉన్నాం. మన ఉదయానికి వేకువనిచ్చే (ఉదయం అంటే ఇక్కడ జన్మ (birth) అని అర్థం చెప్పుకోవాలి) ఆ వెలుగుని చూడలేకున్నాం. కళ్ళు తెరవండి, మేల్కోండి, వెలుగుని కనరండి!!

ఇంత గొప్ప పాటని రాసిన వైరముత్తుకి ముందు ధన్యవాదాలు చెప్పుకోవాలి. కొంత కష్టపెట్టినా, గొప్పగా అనువదించిన వేటూరికి “భరిస్తాం స్మరిస్తాం” అంటూ ఆయన ఈ పాటలోనే రాసిన వాక్యాన్ని అర్పించుకుంటూ నమస్సులు తెల్పుకుంటున్నాను!

(గతంలో చేసిన పోస్ట్ నే, పాట లింక్ తో, “ఎన్నో రంగుల తెల్ల కిరణం” కథ లింక్ తో ఇంకా కొన్ని మార్పులతో మళ్ళీ పోస్ట్ చేస్తున్నాను)

అది 2000వ సంవత్సరం అనుకుంటా. నేను విజయవాడలో engineering చదువుకునే రోజులు. ఆకాశవాణి వారు దీపావళి పండుగ సందర్భంగా, “వెండి వెలుగుల కవితావళి” అని ఒక కవితాగోష్టి పెట్టి ఎనిమిది మంది సినీ కవులను ఆహ్వానించారు. అంటే అష్ట కవులు అన్న మాట. వచ్చిన వారిలో వయసు పరంగా “జాలాది”, పేరు పరంగా “సిరివెన్నెల” పెద్దవారు. భువనచంద్ర, సామవేదం షణ్ముఖశర్మ, జొన్నవిత్తుల, సుద్దాల మొదలైన వారు ఉన్నారు. సిరివెన్నెల గారిని ప్రత్యక్షంగా చూడ్డం అదే మొదటి సారి. ఆయనే మొదలుపెట్టారు – “ఏటికొక అమవాస దీపావళి, ఓటమెరుగని ఆశ దీపావళి” అంటూ. కవిత గొప్పగా ఉన్నా, కొంచెం “ఆలోచనామృతం” కావడం వల్ల, జనాలు “సామాన్యులు” కావడం వల్ల తప్పదన్నట్ట్లు చప్పట్లు తప్ప అంత స్పందన లేదు. తర్వాత మిగతా కవులు తమ కవితలు వినిపించారు. అందరిలో ఎక్కువగా జనాలని ఆకట్టుకున్నది “సుద్దాల అశోక్ తేజ” అని చెప్పొచ్చు. అందుకు “నేలమ్మ నేలమ్మ నేలమ్మా నీకు వేనవేల దండనాలమ్మా” అని సులువుగా అర్థమయ్యే జానపదాలు పాడడం ఒక కారణం అయితే, మథురమైన కంఠంతో పాడగలగడం మరో కారణం.

ఇదేమిటి “సిరివెన్నెల” మసకబారుతోందా అని నా లాంటి వాళ్ళు అనుకుంటూ ఉండగా, సిరివెన్నెల మళ్ళీ వచ్చి ఒక పాట వినిపించారు. “అటు అమెరికా – ఇటు ఇండియా” అనే సినిమాకి ఈ పాట రాశానని చెప్తూ ఆయన ఆ పాట వినిపించారు. తేలికగా అందరికీ అర్థమయ్యి, గుండెల్ని సూటిగా తాకేలా ఉన్న ఆ పాట ఆయన పాడడం పూర్తవ్వగానే సభంతా కరతాళధ్వనులు. వేదికపై ఆసీనులైన మిగతా కవులు కూడా ఎంత కదిలిపోయారో! ఇలా సిరివెన్నెల తన స్థాయిని, ఆధిపత్యాన్ని చాటుకోవడం నాలాటి అభిమానులకి ఆనందం కలిగించింది

అప్పుడు ఆయన పాడిన పాటే – “నువ్వెవరైనా నేనెవరైనా” అన్నది. ఆయన పాడినప్పుడే నేను పాటని రాసుకుని ఉండాల్సిందేమో అన్ని ఎన్ని సార్లు అనుకున్నానో. తర్వాత ఆ పాట కోసం ఆ సినిమా ఎప్పుడు వస్తుందా అని ఎదురుచూస్తూ ఉన్నాను. ఆ సినిమా వచ్చినట్టే వచ్చి వెళ్ళిపోవడమూ జరిగిపోయింది. కానీ ఈ పాట నాకు వినబడలేదు. తర్వాత ఈ పాట కోసం ఎంత ప్రయత్నించినా దొరకలేదు. manasirivennela.com site లో ఒక video లో ఈ పాట కొంత సిరివెన్నెల పాడతారు గానీ, ఆ site లో ఈ పాట పూర్తిగా ఉన్నట్టు లేదు.

ఎన్నాళ్ళుగానో ఎదురుచూస్తున్న ఈ పాటని కొన్నాళ్ళ క్రితం Orkut మిత్రుడు “చైతన్య” నా కోసం వెతికి మరీ సాహిత్యం అందించాడు. అతనికి ధన్యవాదాలు చెప్పుకుంటూ ఆ పాటని ఇక్కడ అందిస్తున్నాను. ఈ పాట ఇప్పుడు Google Videos లో కూడా లభ్యమౌతోంది – ఇక్కడ

Pallavi:

నువ్వెవరైనా నేనెవరైనా నీ నా నవ్వుల రంగొకటే
ఊరేదైనా పేరేదైనా మన ఊపిరి గీతం ఒకటే

అలలన్నిటికీ కడలొకటే, నదులన్నిటికీ నీరొకటే
మనసు తడిస్తే నీ నా చెంపలు నిమిరే వెచ్చని కన్నీరొకటే

Charanam 1:

ఏ దేశం వారికి ఐనా ఇల ఒకటే గగనం ఒకటే
ఏ భాషను పలికిస్తున్నా గొంతులు స్వరతంత్రులు ఒకటే

ఆహారం వేరే అయినా అందరి ఆకలి ఒకటే
ఆకారం వేరే అయినా ఆధారం బ్రతుకొకటే

నిన్నూ నన్నూ కన్నప్పుడు మన తల్లుల నొప్పుల తీరొకటే
ఎన్నో రంగుల తెల్లకిరణమై వెలుగుతున్న జీవితమొకటే

Charanam 2:

ఏ రూపం చూపెడుతున్నా ఉలి కదలికలకు శిల ఒకటే
ఏ రాగం వినిపిస్తున్నా పిల్లనగ్రోవికి గాలొకటే

నీ నాట్యం పేరేదైనా పాదాలకు కదలిక ఒకటే
ఏ ప్రాంతంలో నువ్వున్నా ప్రాణాలకి విలువొకటే

నీకూ నాకూ అందరికీ పుట్టుకతో చుట్టరికం ఒకటే
నువ్వూ నేనూ  వారూ వీరూ అంతా కలిసి మనమొకటే

పాటలో అంశం ఏకత్వం. మన చుట్టూ జనజీవితంలో మనమూ ఒక భాగమే అనీ, అందరి నవ్వులూ, నొప్పులూ ఒకటే అనీ చెప్పడం. తద్వారా “నిన్ను నన్నూ కలిపి మనము” అనే భావం పెంపొందించడం ఈ పాట లక్ష్యం. అందుకు సిరివెన్నెల ఎన్నుకున్న సరళమైన ఉపమానాలు అందరికీ అందేలా ఉండి, ఈ పాట అర్థమయ్యేలా చేసి, పాట లక్ష్యాన్ని నెరవేర్చేందుకు దోహదపడ్డాయి.

“ఏ దేశం వారికి ఐనా ఇల ఒకటే గగనం ఒకటే” అన్న వాక్యం చూస్తే “పడమటి సంధ్యారాగం” సినిమాలోని “ఈ తూరుపు ఆ పశ్చిమం” అన్న వేటూరి గీతంలోని ” ఏ దేశమైనా ఆకాశమొకటే, ఏ జంటకైనా అనురాగమొకటే” అన్న lines గుర్తొస్తాయ్. మహా కవులు ఒకేలా ఆలోచించడం ఆశ్చర్యం ఏమీ కాదు కదా!

ఎన్నో రంగుల తెల్ల కిరణం పేరుతో సిరివెన్నెల ఒక కథ రాశారు 1980 లో. ఆ కథ – ఇక్కడ. ఈ కథ చదివితే “ఎన్నో రంగుల తెల్ల కిరణం” అంటే ఏమిటో బాగా అర్థమౌతుంది. ఆనందం, ఆరాటం, కష్టం ఇలా ఎన్నో రంగుల్లో ఉన్న జీవితాన్ని ఆ రంగుల్లో కాకుండా, కొంచెం దూరంగా జరిగి అన్నీ కలిసిన తెల్ల రంగుని పరిపూర్ణంగా చూడగలిగితే అప్పుడు జీవితం ఎంత గొప్పదో తెలుస్తుంది. అప్పుడు బాధ కూడా గొప్ప experience లా అనిపిస్తుంది.

ఈ మధ్య వివేకానందుని Practical Vedanta చదివా. అందులో ఆయన అంటాడు -

“వేదాంతం అంతే ఏదో అర్థం కాని సిద్ధాంతమో, నైరాశ్యం నిండిన భావనో కాదు. వేదాంతం అంటే నువ్వే భగవంతుడివని గుర్తించడం (అద్వైత వేదాంతం). నువ్వు భగవంతుడిని చేరుకోడానికో, సాక్షత్కరించుకోడానికో ఎక్కడో వెతకనక్కర లేదు. నీలోనే ఉన్నాడు పరమాత్మ. నువ్వు కప్పుకున్న తెరలు తొలగిస్తే కనబడతాడు. అప్పుడు నువ్వు నీలో, అందరిలో, చుట్టుపక్కల అణువణువులో దైవాన్ని చూడగలుగుతావు. చుట్టూ ప్రకృతితో ఏకత్వాన్ని పొందగలుగుతావ్. వేదాంతమంటే ఈ ఏకత్వాన్ని తెలుసుకోవడమే”

నాకు చప్పున సిరివెన్నెల రాసిన పై పాట గుర్తొచ్చింది. ఎంతో క్లిష్టమైన తాత్త్వికతని, ఇట్టే అర్థమయ్యేటట్టు చెప్పిన సిరివెన్నెల ప్రతిభ ఎంత గొప్పది! వివేకానందుడు ఈ పాట వింటే ఎంత ఆనందించేవాడో! భారతీయ తాత్త్వికతని గడప గడపకీ చేర్చే ప్రయత్నం చెయ్యాలన్న ఆయన కలని నెరవేర్చే ఓ ముద్దు బిడ్డ ఆయనకి సిరివెన్నెలలో కనిపించి మురిపిస్తాడు….

అవును…సిరివెన్నెల కవి మాత్రమే కాదు, తాత్త్వికుడూ, దార్శనికుడూ, అంతకు మించి మానవతావాది!

ఎప్పుడూ సినిమా పాటల గురించి రాసే నేను ఇప్పుడు అమృతం టైటిల్ సాంగ్ గురించి రాయడానికో కారణం ఉంది – ఇది రాసినది సినీ గీత రచయిత సిరివెన్నెల కాబట్టి. పైగా ఎంతో పాపులర్ అయ్యి, చక్కటి మెసేజ్ కలిగిన ఈ పాటని మళ్ళీ ఒక సారి గుర్తుచేసుకోవడం మంచిదే కదా!

ముందుగా పాట సాహిత్యం:

అయ్యోలూ అమ్మోలూ ఇంతేనా బ్రతుకు హో హో హో
ఆహాలూ ఓహోలూ ఉంటాయి వెతుకు హా హా హా
మన చేతుల్లోనే లేదా రిమోట్ కంట్రోలు?
ఇట్టే మార్చేద్దాము ఏడుపుగొట్టు ప్రోగ్రాంలు!
వార్తల్లో హెడ్లైన్సా మనకొచ్చే చిలిపి కష్టాలు?
అయడిన్ తో అయిపోయే గాయాలే మనకు గండాలు

ఎటో వెళ్ళిపోతూ నిను చూసింది అనుకోవొయ్ ట్రబులు
“హలో హౌ డుయూ డూ” అని అంటోంది అంతే మీ లెవెలు
ఆతిథ్యం ఇస్తానంటే మాత్రం వస్తుందా
తీరిగ్గా నీతో కాలక్షేపం చేస్తుందా
గాలైనా రాదయ్యా నీదసలే ఇరుకు అద్దిల్లు
కాలైనా పెడుతుందా నీ ఇంట్లో పెను తుఫానసలు?

ఒరేయ్ ఆంజినేలూ! తెగ ఆయస పడిపోకు చాలు
మనం ఈదుతున్నాం ఒక చెంచాడు భవసాగరాలు
కరెంటూ రెంటూ ఎట్సెట్రా మన కష్టాలు
కర్రీలో  కారం ఎక్కువ ఐతే కన్నీళ్ళు
నైటంతా దోమల్తో ఫైటింగే మనకి గ్లోబల్ వార్!
భారీగా  ఫీలయ్యే టెన్షన్లేం పడకు గోలీ మార్!

ఇప్పుడు కొంత విశ్లేషణ:

సృష్టిలో objective అంటూ ఏదీ నిజానికి ఉండదు. పూలు అందంగా ఉన్నాయన్నది కరెక్ట్ కాదు. పూలు నీకు అందంగా అనిపించాయ్. ఇది కష్టం అన్నది కరెక్ట్ కాదు. నువ్వు దానికి కష్టం అని పేరు పెట్టుకున్నావ్ కాబట్టి, అదేదో పెద్ద ఇబ్బందైన విషయం అని అనుకున్నావ్ కాబట్టి అది నీకు కష్టం. ఇలా మన mind ఏది చూపిస్తే అది చూస్తాం మనం. అది చూపించిన జగాన్నే జగం అనుకుంటున్నం మనం. అందుకే “జగమే మాయ” అన్నది. ఈ mind ఒక cricket commentator లా ప్రతి దానికి ఏదో commentary చెబుతూ ఉంటుంది. మనం దానీ ద్వారా అన్నీ తెలుసుకుంటున్నాం. అసలు ఈ commentary ఏమీ లేకుండా cricket match ని (అంటే హర్షా భోగ్లే commentary లేకుండా, “ద్రావిడ్ జిడ్డు గాడు! ధోని కి బలం తప్ప స్టైల్ లేదు! లాటి మన మనసు చెప్పే commentary ఏది లేకుండా) చూడగలమా అన్నది philosophical ప్రశ్న.

ఈ మనసు మాయని deal చెయ్యడానికి రకరకాల techniques ఉన్నాయ్. ఏమౌతుందో ఏంటో అని ఫలితం గురించి అతిగా తాపత్రయ పడే mind ని పక్కకి నెట్టి పని చేసుకుంటూ పోతే అది “కర్మ యోగం”. భక్తి భావంలో లీనమై ఆ భక్తి లో ఈ mind ని కరిగించేస్తే అది “భక్తి యోగం”. mind ని observe చేస్తూ, present moment లోనే ఉంటూ, ఈ mind వలలో పడకుండా ఉంటే అది “రాజ యోగం” (meditation). ఇవన్నీ కాకుండా, “ముల్లుని ముల్లుతోనే తియ్యాలి” అన్న నానుడి ప్రకారం, “ఓ మైండూ! నువ్వు కష్టం అన్న దాన్ని నీ చేతే ఇష్టం అనిపిస్తా. ఇప్పుడు బాధపడాలి అని నువ్వు అన్నప్పుడు, ఓసింతేగా ఏముంది అంతగా బాధ పడేందుకు అని అనిపిస్తా” అని mind ని mind తోనే ఢీకొడితే అది “జ్ఞాన యోగం”

(Of course, ఇవన్నీ కొంత simplified definitions. మీలో యోగా experts ఎవరన్నా ఉంటే “నువ్వు చెప్పినదంతా తప్పుల తడక” అంటూ నా మీదకి యుద్ధానికి రాకండి. ఈ అజ్ఞానిని క్షమించేసి మీ ఔదార్యం చాటుకోండి )

సిరివెన్నెల చాలా పాటల్లో ఈ “జ్ఞాన యోగం” అప్రోచ్ పాటిస్తారు. imagination అంటూ మనుషులమైన మనకి ఏడ్చింది కాబట్టి దానిని వాడి లేనిపోని ఊహల్నీ, భయాలని, బాధలని కల్పించుకుని మరీ ఏడవడం ఎందుకు? ఆ imagination తో మంచిని, శ్రేయస్సుని, positiveness ని, పురోగతినీ ఊహించుకోవచ్చు కదా?  అన్న తత్త్వం సిరివెన్నెల గారిది -

అయ్యోలూ అమ్మోలూ ఇంతేనా బ్రతుకు హో హో హో
ఆహాలూ ఓహోలూ ఉంటాయి వెతుకు హా హా హా

“వెతికితే” తెలుస్తుంది అంటున్నారు. ఎక్కడ వెతకాలి? మన సంతోషాలని బయట ప్రపంచంలో వెతుక్కోడం ఒకటి. మనలో మనం వెతుక్కోడం ఇంకోటి. ఈ రెండోది బయట ప్రపంచంతో నిమ్మిత్తం లేకుండా, అన్ని కాలాల్లోనూ మనల్ని ఆనందంలో ఉంచగలుగుతుంది.

మన చేతుల్లోనే లేదా రిమోట్ కంట్రోలు?
ఇట్టే మార్చేద్దాము ఏడుపుగొట్టు ప్రోగ్రాంలు!

చాలా మంది అసలు బాధ రాకుడదు అనుకుంటారు. అప్పుడే ఆనందంగా ఉండగలం అనుకుంటారు. ఒకవేళ వచ్చిందంటే కొన్ని గంటలో, రోజులో, నెలలో బాధ పడాల్సిందే అని మనకి లెక్కలు ఉంటాయ్ -

e.g ఓ అసమర్థుని జీవ యాత్ర
బాధ – బాధపడే కాలం
ఇండియా క్రికెట్ మ్యాచ్ ఓడిపోతే – ఒక గంట
పక్క వాడు బాగుపడిపోతుంటే – ఒక రోజు
ఆఫీసులో హైకు రాకపోతే – ఒక వారం
ప్రేమ విఫలమైతే – ఒక జీవితం

Note: ఒకే బాధకి బాధపడే కాలం మనిషిని బట్టి మారును

maths లో వీక్ అయిన వాళ్ళు కూడా ఈ లెక్కలు తప్పకుండా, తెలియకుండానే కట్టి ఖచ్చితంగా బాధపడిపోతూ ఉంటారు. కొంచెం upset అయ్యి మూడ్ బాలేకపోతే sad face పెట్టాలి కాబోలు అనుకుని మరీ పెడుతుంటారు. డబ్బులు కట్టి చూస్తున్న సినిమానే బాగులేకపోతే బయటకి వచ్చేస్తాం, కానీ మనకి తెలియకుండానే మనలో ఎన్నో కలతల సినిమాలని entertain చేస్తున్నాం. ఎన్నో చానెల్సు ఉన్నా, రిమోట్ ఉన్నా, పాత “దూరదర్శన్” రోజుల్లో లాగ “చిత్రలహరి” చూస్తూ బ్రతుకుని చిత్రంగా గడిపెయ్యడం ఏమిటి?

వార్తల్లో హెడ్లైన్సా మనకొచ్చే చిలిపి కష్టాలు?
అయడిన్ తో అయిపోయే గాయాలే మనకు గండాలు

మనకి ఇంకో జబ్బు ఉంది – చిన్న విషయాలని పెద్దవి చేసుకోవడం. ఇప్పుడు పెద్దైపోయాం, చిన్ననాటి బంగారు బాల్యం తిరిగి రాదేమి అని డైలాగులు కొడతాం గానీ, ఇలా తిరిగి రాని వాటిగురించి కాకుండా తరచి చూస్తే తరిగి పోయే కల్పిత కష్టాల గురించి అసలు ఆలోచించం.

ఎటో వెళ్ళిపోతూ నిను చూసింది అనుకోవొయ్ ట్రబులు
“హలో హౌ డుయూ డూ” అని అంటోంది అంతే మీ లెవెలు
ఆతిథ్యం ఇస్తానంటే మాత్రం వస్తుందా
తీరిగ్గా నీతో కాలక్షేపం చేస్తుందా
గాలైనా రాదయ్యా నీదసలే ఇరుకు అద్దిల్లు
కాలైనా పెడుతుందా నీ ఇంట్లో పెను తుఫానసలు?

అసలు కష్టానికి చాలా మంది fans ఉన్నారు. పాపం అందరినీ  అంతో ఇంతో పలకరిస్తూ పోతూ ఉంటుంది. అంతే గానీ ఉండమన్నా నీతోనే ఉండిపోదు. అయినా కష్టాన్ని “వలచి మరీ వగచేను” అని అనుకుంటే నీ ఇష్టం! కాబట్టి విశాల హృదయులమై వచ్చిన ప్రతి కష్టాన్ని శరణార్థిగా భావించి ఆశ్రయమివ్వకుండా, కఠినంగా వ్యవహరించడం అవసరమని సిరివెన్నెల ఎంతో తమాషాగా సూచించారు ఇక్కడ.

ఒరేయ్ ఆంజనేయ్లూ! తెగ ఆయస పడిపోకు చాలు
మనం ఈదుతున్నాం ఒక చెంచాడు భవసాగరాలు
కరెంటూ రెంటూ ఎట్సెట్రా మన కష్టాలు
కర్రీలో  కారం ఎక్కువ ఐతే కన్నీళ్ళు
నైటంతా దోమల్తో ఫైటింగే మనకి గ్లోబల్ వార్!
భారీగా  ఫీలయ్యే టెన్షన్లేం పడకు గోలీ మార్!

ఇప్పటి వరకు చెప్తున్న భావాలనే మళ్ళీ ఇంకో సారి ఇంకోలా చెప్తున్నారు ఇక్కడ. “చెంచాడు భవసాగరాలు” అన్న ప్రయోగం అద్భుతం. కష్టంలో మునిగి ఉన్నంత కాలం అదో సాగరం అనిపిస్తుంది. బయటకి ఈది వచ్చి చూస్తే ఇంతేనా అనిపిస్తుంది. ఈ అనిపించడం జరగాలంటే ముందు మనం “అనుకోవడం” చెయ్యాలి. ఇదంత సులభం కాదు. సాధన చెయ్యాలి. ఎంత చేసిన కొన్ని సార్లు demotivate అవ్వడం సహజం. అప్పుడు ఇలాటి ఓ సిరివెన్నెల పాట వింటే సరి.

People often say that motivation doesn’t last. Well, neither does bathing. That’s why we recommend it daily.” — Zig Ziglar

వ్యాసం ముగించే ముందు చిన్న వివరణ. ప్రతి విషయాన్ని “లైట్ తీసుకో” అనే చెప్పడమే కదా ఇది అని కొందరు ఈ సందేశాన్ని అపార్థం చేసుకుని ఏమీ చెయ్యకుండా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇది లైట్ తీసుకోవడమే, కానీ సీరియస్ గా లైట్ తీసుకోడం!!

కొంత కాలం తర్వాత ఒక సినిమా పాట గురించి వ్యాఖ్యానం రాస్తున్నాను. ఈ సారి ఎంచుకున్న పాట ప్రత్యేకమైనది. ఇది గొప్ప సాహితీ రచన కాదు సరి కదా చాలా మందికి ఇది అసలు ఏ విశేషమూ లేని ఒక mass song అనిపిస్తుంది. కాని తరచి చూస్తే ఈ పాటలో చాలా విశేషాలు ఉన్నాయ్. ఈ పాట సైనికుడు చిత్రం లోని – “ఓరుగల్లుకే పిల్లా”

చాలా మంది అనుకున్నట్టు ఇదొక మాస్ గీతం కాదు, సందర్భోచిత గీతం – ప్రతినాయకుడిని ప్రేమించే హీరోయిన్ ని హీరో kidnap చేస్తాడు. వారిద్దరి మధ్య సంభాషణగా సాగే పాట ఇది. అయితే folk tune కాబట్టి కొంత mass పోకడలు ఉన్నాయి. దీనిని కూడా గీత రచయిత సమర్థవంతంగా బేలన్స్ చెయ్యాలి.

Note: “లంకేశా లవ్ చేశా” అన్న వాక్యానికి అర్థం వివరించడం ద్వారా ఈ పాట మొత్తాన్ని అర్థం చేసుకునేందుకు దోహదపడిన మిత్రుడు సందీప్ కి many thanks!

ఓరుగల్లుకె పిల్లా పిల్లా వెన్నుపూస ఘల్లుఘల్లుమన్నాదే

ఓరచూపులే రువ్వే పిల్లా ఏకవీర నువ్వులా ఉన్నావే

జవనాల ఓ మథుబాలా

ఇవి జగడాలా ముద్దు పగడాలా

ఆ అమ్మాయిని చూసి ఓరుగల్లు ఊరుకే ఉత్సాహం వచ్చి నాట్యం చెయ్యాలనిపించింది అట. “వెన్నుపూస ఘల్లుఘల్లుమంది” అనడం అతి చక్కని పదచిత్రం. ఓరుగల్లుకి ప్రాసగా “ఓర చూపులు” అనడమూ బాగుంది. “ఏకవీర” ఎవరో నాకు తెలియలేదు. బహుశా వరంగల్లు చరిత్రకి సంబంధించిన నాయికో దేవతో అయ్యి ఉండాలి. విశ్వనాథ వారి “ఏక వీర” ఇదో కాదో తెలియదు. మీకు తెలిస్తే comments లో చెప్పగలరు. ఇక పల్లవిలో వినిపించే “జగడాలు” ఒక స్పర్థని సూచిస్తోంది. ఈ స్పర్థనే పాటలో సరదాగా రచయిత చిత్రించారు. జగడాలకి, పగడాలు ప్రాస పాతదే అయినా, “ముద్దు పగడాలు” అనడం నవ్యం. అంటే నీ బుంగమూతి జగడం కూడా ముద్దుగా ఉంది అనడం.

లా లా లా పండు వెన్నెలా

ఇకనైనా కలనైనా జతకు చేరగలనా

తొలి వలపు పిలుపులే వెన్నలా

ఆ అమ్మాయి ప్రేమలో ఉంది. అందుకే వెన్నెల వలపు పిలుపులా వెన్నగా తోచింది. కాని తన ప్రియునికి దూరంగా ఉంది ఇప్పుడు. ఎప్పటికైనా జత చేరగలనా అనడంలో “నువ్వు ప్రియుని నుంచి నన్ను దూరం చేశావ్” అని హీరోని నిందించడం కొంత కనిపిస్తోంది.

 అందాల దొండపండుకు మిసమిసల కొసలు కాకికెందుకు

అది వీడా సరి జోడా తెలుసుకొనవె తులసీ

ఆ అమ్మాయి అభిమానించే ప్రియుడు మంచి వాడూ కాదు, అందగాడూ కాదు. ఆ కాకి ముక్కుకి దొండపండు లాంటి నువ్వు ఎందుకు అంటున్నాడు. మొదటి వాక్యం చూడండి – దొండపండు కాకికి ఎందుకు అని చెప్పాలి. కాని tune length ఎక్కువుంది కాబట్టి కొంత పొడిగించాలి. ఇలాటి చోటే కవి ప్రతిభ తెలుస్తుంది. “అందాల దొండపండు”, “మిసమిసల కొసలు” (ఇక్కడ మిసమిస – కొస అంటూ మళ్ళీ ప్రాస) అనడం ఈ మామూలు వాక్యనికి ఎంతో అందం చేకూర్చింది. “తులసీ” అని ఆ అమ్మాయిని సంబోధించడం కూడా చాలా బాగుంది. అంటే ఆ ప్రతినాయకుడు గంజాయి మొక్కైనా ఈ అమ్మాయి తులసి లాటిది. హీరోయిన్ పై హీరోకి గల అభిమానం కొంత ఇక్కడ కనిపిస్తుంది.

చెలి మనసుని గెలిచిన వరుడికి మరుడికి పోటీ ఎవరు

ఈ వాక్యం మణిపూస. ట్యూన్ లో వింటే ఎంతో అందంగా ఉంటుంది. తను ప్రేమించిన ప్రియుడు ఎలాటి వాడైనా తనకి వాడే గొప్ప. ఇంక ఎవరూ పోటీ రాలేరు. ప్రేమ కలిగించే మత్తు అలాటిది. అందరూ ఎరిగిన ఈ సత్యాన్ని ఎంతో చక్కగా చెప్పారు.

కా..కా..కా కస్సుబుస్సులా

 తెగ కలలు కనకు గోరు వెచ్చగా

 తలనిండా మునిగాకా తమకు వలదు వణుకు

ఇక్కడ “కస్సుబుస్సులా” అనేది ఆ అమ్మాయికి సంబోధన. ఇదో వేటూరి చమత్కారం. “నువ్వు ప్రేమ మత్తులో నిండా మునిగిపోయావ్. అందుకే నీకు వణుకు తెలియట్లేదు” అని ఆ అమ్మయిని కాస్త మందలించడం అన్న మాట. ఎంత ముద్దుగా వేటూరి దీనిని వ్యక్తపరిచాడో చూడండి.

దా దా దా దమ్ములున్నవా

మగసిరిగ ఎదురు పడగలవా

లంకేశా లవ్ చేశా రాముడంటి జతగాణ్ణి

అయితే ఆ అమ్మాయి ఒప్పుకోదు కదా! తన ప్రియుడే రాముడు. హీరో రావణుడు తనకి (రావణుడు సీతని ఎత్తుకొచ్చాడు గా మరి). నీకు దమ్ముంటే ఇలా నన్ను ఎత్తుకు రావు, ఇప్పుడు ఏవో మాటలు చెప్తున్నావ్ గానీ అంటోంది. “లంకేశా లవ్ చేశా” లాటి పద గారడీలు వేటూరికి అలవాటే కదా.

ఎద ముసిరిన మసకల మకమక లాడిన మాయే తెలుసా

ఇది వేటూరి మాత్రమే రాయగలిగిన వాక్యం. అంటే మిగతా రచయితలు రాయగల సత్తా లేని వారని కాదు. “మకమక లాడడం” లాటి మరుగున పడిపోయిన ప్రయోగాలని ఎవరూ ఇలాటి పాటల్లో వాడాలనుకోరు, వేటూరి తప్ప. ఇక్కడ మనసుని “ముసిరిన మసకల మకమకలాడిన మాయ” అని నిర్వచించారు వేటూరి. “మకమక లాడడం” అంటే అస్పష్టంగా ఉండడం – గుడ్డి వెలుతురులా ఉండడం అన్న మాట. ఇక్కడ మకమకలాడుతున్నది ఒక మాయ. ఈ మాయ వల్ల కన్ను స్పష్టంగా విషయాలని చూడలేకపోతోంది. ఎందుకు మకకలాడుతోంది అంటే “ముసిరిన మసకల” వల్ల – మనలో కమ్ముకున్న మన అహంకారం, అజ్ఞానం వల్ల అన్న మాట. తాత్త్వికులు ఎప్పుడో చెప్పిన నిర్వచనమే ఇది. దీనిని ఇంత చమత్కారంగా ఇలాటి పాటలో చెప్పిన వేటూరిని “సాహో” అని పొగడక తప్పదు!

మొత్తానికి ఈ పాట చక్కని రచనే. కొంత mass touch తో రాస్తూనే చక్కగా, చమత్కారంగా రాయడం ఎలాగో ఈ పాట చూసి నేర్చుకోవచ్చు. వేటూరి ఇలాటి పాటలు గతంలో ఎన్నో రాసినా ఈ మధ్య కాలంలో రాయడం ఇదే అనిపిస్తుంది. ఇలాటి పాటలు ఇంకా ఆయన రాయాలని కోరుకుందాం.

చాలా కాలం క్రితం నాగార్జున హీరోగా కిల్లర్ అనే సినిమా వచ్చింది. ఆ సినిమాని అందరూ మర్చిపోయినా, ఆ సినిమాలో “ప్రియా ప్రియతమా రాగాలు” పాటనీ, బేబీ షామిలీ నటననీ గుర్తుంచుకునే ఉంటారు. సినిమాలో పాటలు అన్నీ రాసినది వేటూరి. రాసిన పాటల్లో ఎన్నదగిన “సిందూరపు పూదోటలో” అనే పాట సినిమాతో పాటూ మరుగున పడిపోయింది. ఈ చక్కని పాటని పరిచయం చెయ్యడం ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం.

ఈ పాట సినిమా చివరలో వస్తుంది. కథ ప్రకారం ఈశ్వర్ అనే పేరు గల హీరో, professional killer. ఎంతో ఆస్తికి వారసురాలై, జాగ్రత్తగా పెంచబడుతున్న, బేబీ షామిలిని చంపడం కోసం కోటలాంటి వాళ్ళ ఇంటిలోకి ప్రవేశిస్తాడు. చివరకి తనకీ ఆ పాపకీ రక్త సంబంధం అని తెలుసుకోడం, పశ్చాత్తాపపడడం, సంహరించాలనుకున్న పాపనే పరిరక్షించడం, దుష్టులని శిక్షించడం – ఇదీ కథ. ఈ పాట అతనికి పశ్చాత్తాపం కలిగినప్పుడు పాడేది. SPB, జానకి కలిసి పాడిన ఈ పాట ఒక అద్భుతమైన హమ్మింగ్ తో మొదలవుతుంది. పాట పల్లవి ఇది:

సిందూరపు పూదోటలో చిన్నారి ఓ పాపా
ఏ పాపమో ఆ తోటలో వేసిందిలే పాగా
ఏమని నే పాడనులే
ప్రేమకు తానోడెనులే
ఆ కథ ఎందుకులే

క్లుప్తత వేటూరి రచనా లక్షణం. మొత్తం సినిమా కథని పల్లవిలో ఇలా నాలుగు ముక్కల్లో చెప్పెయ్యడం సులువు అనిపించొచ్చు గానీ, అస్సలు కాదని పాటలు రాసే  వాళ్ళకి తెలుస్తుంది. గొప్ప రచయితలు అది సులువు అనిపించేలా రాస్తారు అంతే. “పూదోటలో చిన్నారి పాప” అని రాయడం ద్వారా ఒక లాలిత్యాన్ని చూపించారు వేటూరి. “పాపం ఆ తోటలో పాగా వేసింది” అని ఆ పాపం చేసిన వాడే పాడడం అతని పశ్చాత్తాపానికి సూచన. “పాప” కి “పాగా” అని ప్రాస వెయ్యడం నవ్యం. “ఏమని నే పాడను” అనడం హీరో మనస్థితినీ, పరిస్థితిని చూపిస్తుంటే, “ఆ కథ ఎందుకు” అనడం హీరో తన గతాన్ని చీదరించుకుని, మరిచిపోడానికి, మారడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు అని చెప్తోంది.

ఇప్పుడు చరణంలోకి వద్దాం:

కనులే కథలల్లే కనుపాపే నా బొమ్మగా
మనసే తెరతీసె పసిపాపే మా అమ్మగా

ఇప్పటి దాకా హీరో తన కళ్ళు చూపింది చూశాడు, చెప్పింది చేశాడు. కానీ కళ్ళు మోసం చేస్తాయి, దారి తప్పిస్తాయి. తనకీ ఒక మనసు ఉందనీ అతనికి తెలియదు ఇన్నాళ్ళూ. ఈ పసిపాప ఒక అమ్మగా మారి తనకే తెలియని తన మనసుని తెరతీసి చూపించింది. “మనసే తెరతీసె పసిపాపే మా అమ్మగా” అన్నది గొప్ప వాక్యం.

రగులు పగలు కాసే చల్లని వెన్నెల కాగా
చిలక పలకగానే గూటికి గుండెలు మోగ

ఇన్నాళ్ళు తన లోకంగా ఉన్న అక్రమాలూ, హత్యలూ, రగిలే పగలూ పోయి, అనుబంధాలూ బాంధవ్యాలతో నిండిన ఒక చల్లని వెన్నెల అతని జీవితంలో ప్రవేశించింది. అవును మరి, చిలక తడిమితే గూటికి గుండెలు పలకకుండా, మనసు కరగకుండా ఉంటుందా? “చిలక పలకగానే గూటికి గుండెలు మోగ” అన్నది అద్భుతమైన వాక్యం. ఈ లైన్ దగ్గర ఇళయరాజా ట్యూన్, బాలూ గానం, వేటూరి సాహిత్యం మూడూ కలిసి నాలో పాట విన్న ప్రతిసారీ ఎంతో స్పందనని కలిగిస్తాయి. ఈ లైన్ ఒక్కటి చాలు ఈ మొత్తం పాటకి అనిపిస్తుంది.

విధి చదరంగంలో విష రణరంగంలో
గెలవలేని ఆటే ఎన్నడు పాడని పాట

విధి చిత్రమైనది. లేకుంటె తను చంపాలనుకున్న పాపే పాశమై మనసుని చుట్టుకోడం ఏమిటి? ఇన్నాళ్ళ విష రణరంగంలో తను ఓడిపోయి మనిషిగా ఇప్పుడిప్పుడే గెలుస్తున్న నిమిషంలో పుట్టిన “ఎన్నడూ పాడని పాట” ఇది.

పాపకి సంరక్షకురాలిగా ఉన్న శారద హీరోని క్షమంచానని చెబుతూ, అతనిని సముదాయిస్తూ రెండో చరణం పాడుతుంది. ఇప్పటి దాకా బాలూ తన గాత్రంతో అలరిస్తే ఇప్పుడు జానకి గారు తన గానంతో మనని కదిలిస్తారు.

రాబందే కాదా ఆ రామయ్యకు బంధువు
సీతమ్మను విరహాలే దాటించిన సేతువు

రామాయణంలో జటాయువు సీతమ్మ వారి జాడని రామునికి తెలియజేసిన కీలక ఘటనని ప్రస్తుత కథతో ముడిపెట్టడం నిజానికి అంత అతకకపోయినా, హిరోతో నువ్వు నిజానికి మంచివాడివే, పరిస్థితుల ప్రభావం వల్ల ఇలా అయ్యావ్, ఇప్పుడు మమ్మల్ని కాపాడే ఉపకారిగా మారబోతున్నవ్ అని చెప్పడానికి పై వాక్యాలు చక్కగా సరిపోతాయ్. “సీతమ్మను విరహాలే దాటించిన సేతువు” అనడం how poetic!

కోవెల చేరిన దీపం దేవుడి హారతి కాదా
చీకటి మూగిన చోటే వేకువ వెన్నెల రాదా

దీపం అంతకు ముందు అందరినీ కాల్చే మంటే కావొచ్చు, దేవుడి గుడికి చేరాక మాత్రం వెలిగే హారతే. ఇక్కడ “దీపాన్ని” వాడం ద్వారా అజ్ఞానపు తెరనీ, అది కరిగించే జ్ఞాన జ్యోతిని, వేటూరి సూచిస్తున్నారు అనిపిస్తోంది నాకు. నిన్న మాకు ప్రమాదమైన నువ్వే ఇప్పుడు మా రక్షణవి అని చెప్పడానికి, వెలుగూ చీకటీ కలిసే ఉంటాయ్, బాధపడకు అనే positive attitude ప్రబోధించడానికి “చీకటి మూగిన చోటే వేకువ వెన్నెల రాదా” అని రాయడం బాగుంది.

ఈతడు మా తోడై ఈశ్వరుడే తానై
కలిసి ఉంటే చాలు వేయి వసంతాలు

ఇప్పుడు నువ్వు మాకు కోటగా మారి దుష్ట శిక్షణ చెయ్యి. తర్వాత మనం హాయిగా ఉంటాం అని చెప్పడం ఇక్కడ చూడొచ్చు. సినిమాలో “ఈశ్వర్” అన్న హీరో పేరుని లయకారుడైన ఈశ్వరుడితో ముడిపెట్టడం వేటూరి brilliance కి ఒక చిన్న ఉదాహరణ మాత్రమే.

మొత్తంగా చూస్తే ఈ పాట gem of a lyric కాకపోవచ్చు కానీ, చక్కని సాహిత్యం అని ఒప్పుకోక తప్పదు. సినిమా సందర్భాన్ని స్పృశిస్తూ, తన భావాలని పలికించుకోడం ఎలాగో ఔత్సాహిక సినీ గీత రచయితలకు ఇలాటి పాటలు స్టడీ చేస్తే తెలుస్తుంది. నిజానికి సిరివెన్నెల ఇలాటి పాటలు రాయడంలో సుప్రసిద్ధులు. వేటూరి కూడా ఇలాటి సందర్భ శుద్ధీ, thought continuity కలిగిన పాటలు చాలా రాశారని చెప్పడానికి ఈ పాట ఉపకరిస్తుంది.

పాట పూర్తి పాఠం ఇది:
సిందూరపు పూదోటలో చిన్నారి ఓ పాపా
ఏ పాపమో ఆ తోటలో వేసిందిలే పాగా
ఏమని నే పాడనులే
ప్రేమకు తానోడెనులే
ఆ కథ ఎందుకులే

కనులే కథలల్లే కనుపాపే నా బొమ్మగా
మనసే తెరతీసె పసిపాపే మా అమ్మగా
రగులు పగలు కాసే చల్లని వెన్నెల కాగా
చిలక పలకగానే గూటికి గుండెలు మోగ
విధి చదరంగంలో విష రణరంగంలో
గెలవలేని ఆటే ఎన్నడు పాడని పాట

రాబందే కాదా ఆ రామయ్యకు బంధువు
సీతమ్మను విరహాలే దాటించిన సేతువు
కోవెల చేరిన దీపం దేవుడి హారతి కాదా
చీకటి మూగిన చోటే వేకువ వెన్నెల రాదా
ఈతడు మా తోడై ఈశ్వరుడే తానై
కలిసి ఉంటే చాలు వేయి వసంతాలు

సిందూరపు పూదోటలో చిన్నారి ఓ పాపా
పాపానికే మా తోటలో లేదందిలే జాగా
ఏమని నే పాడనులే
ప్రేమకు తానోడెనులే

ఈ రోజు శ్రీ రామ నవమి. నాకు రాముణ్ణి తలచుకుంటే చప్పున సిరివెన్నెల రామ తత్త్వం గురించి, రాముని విశిష్టత గురించి రాసిన పాటలు గుర్తొస్తాయ్. “మా” TV లో ఆయన ఈ రోజు కనిపించి ఈ విషయాలు విశదీకరించారుట కూడాను!

రామాయణం గురించి గొప్ప తాత్త్విక విశ్లేషణ సిరివెన్నెల రాసిన “తికమక మకతిక” పాట (శ్రీ ఆంజనేయం సినిమాలోది). ఆ పాట గురించి నేను ఇది వరకే ఒక వ్యాసం రాసి ఉన్నాను- http://www.telugupeople.com/discussion/multiPageArticle.asp?id=40166&page=1

శాస్త్రి గారు కొన్ని పాటలకి చాలా versions రాస్తారన్నది తెలిసిన విషయమే. కొన్ని సార్లు ఇలా 50 versions దాకా రాసిన సందర్భాలు ఉన్నాయిట! ఇలా రాసిన వాటిల్లో దర్శక నిర్మాతలు తమకు నచ్చినది తీసుకుంటారు. అలాగే ఈ “తికమక మకతిక” పాటకి కూడ ఇంకో version ఉంది. దీని గురించి మిత్రుడు నచకి Orkut sirivennela comm లో చాలా కాలం క్రితం ఇచ్చిన వివరాలు, అతని మాటల్లోనే:

At first, guruji was in USA when Krishna Vamsi told the situation for the song. He gave one version based on the track provided by Mani Sarma. And, then, KV changed the situation again twice! appuDu inka ikkaDa unDi vraayaTam kudaradu ani India ki veLLipOyi vraasina version “tikamaka makatika…” ani (movie lO unna version).

The previous version, sung by Anjaneya addressing the God (instead of the man, as in the movie finally) is given here, thanks to my friend Vamsee:
కపికులం కపికులం మనుషుల రూపంలో
కలకలం కలకలం మనసుల మౌనంలో
కపికులం కపికులం నరుల సమూహంలో
కలకలం కలకలం భక్తి ప్రవాహంలో

సుడిగాలిలాగ రెచ్చి, గుడిలోకి తరలివచ్చి
మదిలోని బురద తెచ్చి ముదిరేటి భక్తి పిచ్చి
అది నీ పాదాలపై వదిలిందిరా దేవా…

మనిషిలో మనిషిని చూసావా దేవా?
మనసులో మురికిని భక్తని అనుకోవా?
భేరీలు పగలగొట్టి, బూరాలు ఎక్కుపెట్టి
పిలిచింది శక్తి కొద్దీ, బీభత్సమైన భక్తి
ఈ కేకల ధాటికి వైకుంఠమే దిగవా!

భజనలే చేయరా చిడతలు చేపట్టి
పూజలే జరపరా పూనకమే పుట్టి!
గుడిలోన అడుగుపెట్టి, కోరికల కూతపెట్టి
వెను తరుముంటె భక్తి గుండెల్లొ గుబులు పుట్టి
భగవంతుడే గడగడా వణకాలిరా నరుడా!

ఈ సాహిత్యం చదివితే భక్తి పేరుతో జరిగే నానా సంగతుల్ని ఒక పక్క వ్యంగ్యంగా విమర్శిస్తూనే, ఇంకో పక్క నిజమైన భక్తి గురించి చెప్పకనే చెప్పారు. మన మనసుల్లో నిండిన కపిత్వాన్నీ, మురికినీ చూపెడుతూ, అసలు మనుషుల్లో నిజమైన మనిషిని చూశావా అని దేవుణ్ణి ప్రశ్నించడం చతురంగానూ ఉంది, ఆలోచింపజేసేది గానూ ఉంది.
“రాయినై ఉన్నాను ఈనాటికి, రామ పాదము రాక ఏనాటికి?” (వేటూరి) అనడంలో రాముడు వచ్చి కాపాడాలి అనే భావం కన్నా, “నాలో మార్పు ఎప్పుడు వచ్చి రాయి రాగాలు పలుకుతుంది?” అని తనకు తాను ప్రశ్నించుకోవడమే ఎక్కువ కనిపిస్తుంది. శ్రీ రామ నవమి పర్వ దినాన ఈ ప్రశ్న మన అందరమూ వేసుకుని, కొన్ని క్షణాలైనా మనని మనం ఆలోచనల అద్దంలో చూసుకుంటే రాముడు తప్పక ఆనందపడతాడు!
 

( ఈ వ్యాసం చదివే ముందు “దేవతలా నిను చూస్తున్నా” అన్న వ్యాసం చదవండి)

ఇప్పుడు సిరివెన్నెల రాసిన పాట చూద్దాం:

ఎందుకు ఎందుకు ఎందుకు
నను పరిగెత్తిస్తావెందుకు?
ఆకలి తీర్చని విందుకు
నన్నాకర్షిస్తావెందుకు?
దరికి రానీక నింగి శశిరేఖా
పొదువుకోనీక ఒదులుకోనీక
ఇంతగా చితిమంటగా నన్నంటుకోవాలా
సౌందర్య జ్వాలా, సౌందర్య జ్వాలా!

1. పాల నవ్వుల రూపమా
తను తాళనివ్వని తాపమా
దారి చూపని దీపమా
జత చేరనీయని శాపమా
తళ తళ తళ తళ కత్తుల మెరుపై కళ్ళని పొడిచేలా
తెరవని తలుపై తెలియని మలుపై కలవరపరిచేలా
నువ్వు నా సొంతమనే అత్యాశ అలిసేలా
నేనెంత ఒంటరినో ఒట్టేసి తెలిపేలా
జంట కాని జంటగా నా వెంట నడవాలా?

2. నీవు నింపిన ఊపిరే
నా గుండె దహిస్తుంటే ఎలా
నీవు పెంచిన ఆశలే
నరనరాన్ని కోస్తుంటే ఇలా
సల సల మరిగే నిప్పుల మడుగై నెత్తురి ఉడికేలా
నిలువున నీలో కరగని కోరిక విలవిలలాడేలా
ఒక్క పుట్టుకలోనే ఇన్నిన్ని మరణాలా
ఎంత దగ్గర ఉన్నా దక్కదే వరమాలా
నన్నిలా ఉరితాడుతో ఉయ్యాలలూపాలా?

ఇందాకటి పాటతో పోలిస్తే ఈ పాటలో అతని పరిస్థితి మరింత దయనీయంగా మారింది. శోకం అతనిని కమ్మిన ఆక్రోశంలో పుట్టిన పాట ఇది. సిరివెన్నెల తనదైన శైలిలో రాశారు – చక్కటి తేలిక పదాలూ, ఇట్టే అర్థమయ్యే గుణం, లోతైన భావం అన్నీ ఈ పాటలో చూడొచ్చు. “సౌందర్య జ్వాల”, “జంట కాని జంటగా నడవడం”, “ఒక్క పుట్టుకలో ఎన్నో మరణాలు”, “ఉరితాడుతో ఉయ్యాలలూపడం” కొన్ని గమనించదగిన ప్రయోగాలు. వాక్యాలు చదివితే అర్థమైపోతాయ్ కాబట్టి ఈ పాటకి పెద్ద వ్యాఖ్యానం కూడా అక్కర లేదు వేటూరి పాటలా.

ఈ పాటనీ, వేటూరి రాసిన “దేవతలా” పాటని పక్క పక్కన పెట్టుకుని వినడం ఒక చక్కని అనుభూతి. ఒకేలాటి సందర్భానికి ఇద్దరు కవులు, భిన్నమైన శైలిలో, భిన్నమైన ఉపమానాలతో రాయడం మనం చూడొచ్చు. “బాగా” ఎలా రాయలో కొంత నేర్చుకోవచ్చు కూడా.

ఈ రెండు పాటలకీ తగిన tune ఇచ్చిన సంగీత దర్శకుడు “విద్యాసాగర్” కూడా అభినందనీయుడే!