అఖిలాండేశ్వరీ చాముండేశ్వరీ

సప్తపది సినిమాలో వేటూరి రాసిన సుప్రసిద్ధ రచన సంస్కృత పదభూయుష్టంగా ఉంటుంది. ఈ దేవిస్తుతికి మిత్రుడు “రామకృష్ణ సందీప్” ఇచ్చిన వివరణ ఇక్కడ ఇస్తున్నాను. అతని అనుమతి లేకుండా ఇది ఇక్కడ పెట్టినందుకు క్షమాపణలు చెబుతూనే, అతను ఎంతో శ్రమకోర్చి ఇచ్చిన వివరణకి కృతజ్ఞతలూ చెబుతున్నాను!

శ్లోకం: ఓంకార పంజరశుకీం ఉపనిషదుద్యానకేళీ కలకణ్ఠీం
ఆగమ విపిన మయూరీం ఆర్యాం అంతహ్విభావయేత్ గౌరీం

పల్లవి: అఖిలాండేశ్వరీ చాముండేశ్వరీ పాలయమాం గౌరీ
పరిపాలయమాం గౌరీ

1.శుభగాత్రి గిరిరాజ పుత్రీ, అభినేత్రి శర్వార్ధ గాత్రి
సర్వార్థ సంధాత్రి జగదేక జనయిత్రి చంద్రప్రభా ధవళకీర్తి
చతుర్బాహు సమ్రక్షిత శిక్షిత చతుర్భుజాంతర భువన పాలిని
కుంకుమ రాగ శోభిని కుసుమ బాణ సంశోభినీ
మౌన సుహాసిని గాన వినోదిని భగవతి పార్వతి దేవీ 

2. శ్రీహరి ప్రణయాంబురాశి శ్రీపాద విచలిత క్షీరాంబురాశి
శ్రీపీట సంవర్ధిని డోలాసుర మర్ధిని
ధనలక్ష్మి ధాన్యలక్ష్మి ధైర్యలక్ష్మి విజయలక్ష్మి
ఆదిలక్ష్మి విద్యాలక్ష్మి గజలక్ష్మి సంతానలక్ష్మి
సకలభోగ సౌభాగ్యలక్ష్మి శ్రీ మహాలక్ష్మి దేవీ
 
3. ఇందువదనే కుందరదనే వీణాపుస్తక ధారిణే
శుకశౌనకాది వ్యాసవాల్మీకి మునిజన పూజిత శుభచరణే
సరస సాహిత్య స్వరస సంగీత స్తనయుగళే
వరదే అక్షర రూపిణే శారదే దేవీ 

4. వింధ్యాటవీ వాసినే యోగసంధ్యా సముద్భాసినే
సిమ్హాసనస్తాయినే దుష్టహరరమ్హక్రియా శాలినే
విష్ణుప్రియే సర్వలోకప్రియే శర్వనామప్రియే ధర్మసమరప్రియే
హే బ్రహ్మచారిణే దుష్కర్మవారిణే
హే విలంబిత కేశపాశినే
మహిష మర్దన శీల మహిత గర్జన లోల
భయద నర్తన కేళికే కాళికే
దుర్గమాగమదుర్గ వాసినే దుర్గే దేవీ 

—– జగన్మాత-శ్లోకం —–

ఓంకార_పంజర_శుకీం = ఓంకారమనే పంజరం లో ఉండే చిలకను [ఆదిప్రణవనాదమే ప్రాకారములుగా మెలిగే ఓ సుమధురభాషిణీ సాధుశీలీ]

ఉపనిషద్_ఉద్యాన_కేళి = ఉపనిషత్తులనే ఉద్యానవనం లో ఆడుకునే [ఉపనిషత్తులన్నీ నీ లీలల ప్రతిబింబాలే]

కల_కణ్ఠీం = తియ్యనైన గొంతు కలదానను [ అంటే సత్యము, ధర్మము మాత్రమే,శ్రేయోదాయకమైన పలుకులను పలికే దానను ]

ఆగమ_విపిన_మయూరీం = వేదాంతము అనే అడవిలో నృత్యం చేసే నెమలిని [ఆగమము = a treatise on vedantamu or divinity describing religious rites, శాశ్వత_జ్ఞ్యానాన్ని కలిగి, అది సూచించే ప్రాకారములలోనే నిత్యానందం తో మెలిగే దానను]

ఆర్యాం = పూజించదగినదానను, అమ్మను [ గొప్పదానను]

అంతహ్_విభావయేత్ = మనసులో ఉంచుకొని, నేను ఆధ్యాత్మిక సచ్చిదానందాన్ని పొందెదను గాక [విభావయేత్ = any condition which excites or develops a partic. state of mind or body , any cause of emotion]

గౌరీం = పర్వతరాజు కుమార్తెను
 
 
—– పల్లవి —–
అఖిల_అండ_ఈశ్వరి = విశ్వం అంతటికీ పరమమైన శక్తి
చాముండేశ్వరి = మహిషాసురుడిని అంతమొందించిన దానా
గౌరి = ఓ గిరిరాజ తనయా
మాం పాలయ = నన్ను రక్షించు
మాం పరిపాలయ = నన్ను సమ్రక్షించు 
 
—–చరణం 1: వైష్ణవి (పార్వతీదేవి) స్తుతి —–

శుభ_గాత్రి = మంగళకరమైన మోము కలదానా, చల్లని చూపులతో పిల్లలను అనుగ్రహించెడిదానా
గిరి_రాజ-పుత్రి = పర్వతాలకు రాజు (శ్రేష్ఠుడు) ఐన హిమవంతుని పుత్రికా
అభినేత్రి = బాగా నటించగలదానా (నృత్యం చెయ్యకలదానా)
శర్వ_అర్ధ_గాత్రి = శివుని శరీరం లో సగభాగమా [గాత్రము = body]
సర్వ_అర్థ_సంధాత్రి = అన్ని సిరులనూ కలిపి మోసెడిదానా, అన్ని క్రియలూ నీలో చేర్చుకునేదానా ani nAku artham ayyindi, not sure
జగత్_ఏక_జనయిత్రి = ఈ విశ్వమంతటికీ ఒకే ఒక్క (అన్ని జీవులనూ సమానంగా చూసెడి) తల్లీ (అంతటికీ మూలాధారం నువ్వే)
చంద్ర_ప్రభా_ధవళ-కీర్తి = పౌర్ణమి చంద్రుడి తెల్లని కాంతులతో సమంగా భాసించెడి కీర్తి కలదానా
చతుహ్_బాహు_సమ్రక్షిత_శిక్షిత_చతుహ్_భుజ_అంతర_భువన_పాలినీ = నాలుగు చేతులతో దుష్టులను శిక్షిస్తూ శిష్టులను రక్షిస్తూ నాలుగు దిక్కులు అనెడి నీ భుజముల మధ్య ఉండే ఈ భువనాలన్నింటినీ పాలించెడిదానా
కుంకుమ_రాగ_శొభిణీ = కుంఖుమయొక్క రంగుతో శోభించే సర్వమంగళా
కుసుమ_బాణ_సంశోభిణీ = పుష్పములతో అలంకరించబడిన బాణాలతో శోభించేటిదానా మౌన_సుహాసిని = మౌనముగా (యోగనిద్రలో – అనవసరమైనవాటిని దూరం చేసి) మంగళకరమైన నవ్వు తో వెలిగే దానా
గాన_వినోదిని = గానముచే ప్రసన్నమగుదానా, గానమును ఇష్టపడెడిదానా
భగవతీ = ఓ పరమాత్మా (శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క చెల్లెలా అని కూడా వస్తుంది అని నా నమ్మకం)
పార్వతీ = పర్వత రాజునందు జన్మించినదానా
దేవీ = ఓ దేవతా!
 
 
—– చరణం 2: భార్గవి (లక్ష్మీదేవి) స్తుతి —–

శ్రీహరి_ప్రణయ_అంబు_రాశి = శ్రీమహావిష్ణువుయొక్క అనురాగము అనేడి సముద్రమా – శ్రీహరి ప్రేయసీ
శ్రీపాద_విచలిత_క్షీర_అంబు_రాశి = ఆ శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క దివ్యమైన పాదాలు చరించే పాలసముద్రమా (అన్నట్టు లక్ష్మీదేవి పాలసముద్రుని కూతురు – కాబట్టి ఇది ఇంకా justify అయ్యింది)
శ్రీపీఠ_సంవర్ధిని = శ్రీ పీఠాన్ని పెంచినదానా
డోల_అసుర_మర్దిని = డొల అనే పేరు కల రాక్షసుని సమ్హరించినదానా
ధన_లక్ష్మీ, ధాన్య_లక్ష్మీ, ధైర్య_లక్ష్మీ, విజయ_లక్ష్మీ, ఆది_లక్ష్మీ, విద్యా_లక్ష్మీ, గజ_లక్ష్మీ, సంతాన_లక్ష్మీ అనెడి నామాలతో అష్టలక్ష్మీరూపాలను దాల్చి
సకల_భోగ_సౌభాగ్య_లక్ష్మీ = నీ బిడ్డలకు అవసరమైన అన్ని భోగ_భాగ్యములూ కలిగిస్తున్నదానా
శ్రీమహాలక్ష్మీ = మహోన్నతమైన లక్ష్మీ దేవీ!
 
 
—– చరణం 3: వాగ్దేవి (సరస్వతిదేవి) స్తుతి —–

ఇందు_వదనే = పౌర్ణమి చంద్రుని తో సమంగా భాసించెడి మోము కలదానా
కుంద_రదనే = మల్లియల్లాంటి పళ్ళు కలదానా (అంటే కేవలం సుగంధాన్ని మనసుకు ఆహ్లాదాన్నీ కలిగించేటువంటి పలుకులనే పలికెడిదానా)
వీణా_పుస్తక_ధారిణే = వీణా (అంటే కళనూ) పుస్తక (అంటే విద్యనూ) ధారిణే (అంటే ధరించేదానా – అంటే మూలమైనదానా)
వ్యాస_వాల్మీకి_శుక_శౌనక_ఆది = వ్యాస, వాల్మీకి, శుకుడు, శౌనకుడు ఆది గా కల
ముని_గణ_పూజిత = మునుల కులముచే పూజించబడెడి
శుభ_చరణే = శ్రేయశ్శును కలిగించెడి పాదాలు కలదానా
సరస_సాహిత్య = లలితమైన (ఆనందము కలిగించే) సాహిత్యము అనెడి
స్వరస_సంగీత = స్వరములతో కూడిన సంగీతము అనెడి
స్తన_యుగళే = రెండు చన్నులు కలదానా (జగత్తులో నీ బిడ్డలకందరికీ ఈ ఖళలతో ఆకలితీరుస్తున్నావు, ఆనందాన్ని కలిగిస్తున్నావు)
వరదే = వరములను గుప్పించెడిదానా
అక్షర_రూపిణే = నాశనం లేని (కళల, విద్యా రూపంలో) రూపం కలదానా, అక్షరము అనెడి రూపం దాల్చిన చదువులతల్లీ
శారదే = చలువను కలిగించెడి దానా (అని నా ఉద్దేశ్యము)
దేవీ = ఓ దేవతా!

—– చరణం 4: త్రిగుణాత్మిక స్తుతి —–

వింధ్య_అటవీ_వాసినే = వింధ్య పర్వతమునానుకొనియున్న (గ్న్యానము అనెడి అడవిలో) అటవులలో నివశించెడిదానా
యోగ_సంధ్యా_సముత్_భాసినే = యోగము అనెడి ఉదయంలో వెలిగేటున్వంటిదానా
సిమ్హాసన_స్థాయినే = సిమ్హమే ఆసనముగా నిత్యం ఉండెడిదానా, (జగత్తు అనెడి సిమ్హాసనమును అలంకరించియున్నదానా – అనేది ఎంతవరకూ correct ఓ తెలియదు)
దుష్ట_హర = చెడునీ చెడ్డవారినీ నాశనము చేసెడిదానా
రమ్హ_క్రియా_శాలినే = (రమ్హ అంటే అర్థం కాలేదు – బ్రహ్మ కూడా అయి ఉండవచ్చు – నా శ్రవణదోషం కావచ్చు) అన్ని పనులనూ చెయ్యగలదానా (అని అనుకుంటున్నాను)
విష్ణు_ప్రియే = శ్రీమహావిష్ణువుయొక్క ప్రేయసీ
సర్వ_లోక_ప్రియే = సర్వజీవులూ నమస్కరించెడిదానా
ధర్మ_సమర_ప్రియే = ధర్మ కోసం నిరంతరం సాగేటి యుద్ధాన్ని ఇష్టపడేదానా (ధర్మాన్ని నిలిపే దానా)
హే బ్రహ్మచారిణే = ఓ కామాన్ని జయించిన దానా / పరబ్రహ్మను ఉపాసించేదానా (ఒనె ఒఫ్ థెసె ఈ బెలిఎవె)
దుహ్_కర్మ_వారిణే = చెడ్డ పనులను నివారించే శక్తి_స్వరూపిణీ
హే విలంబిత_కేశ_పాశినే = ఓ నెమ్మదిగా పారే/కదిలే- తాడులాగా కనబడే – జడ కలదానా
మహిష_మర్దన_శీల = మహిషుడనే రాక్షసుడిని నాశనం చేశినదానా, అంటే అగ్న్యానముని అంతం కలిగించడమే శీలముగా (అంటే గుణముగా) కలదానా
మహిత_గర్జన_లోల = గొప్పగా అరుచుటయందు ఆసక్తి కలదానా (అంటే గొప్ప నాదమా అని కావచ్చు – దుష్టులకు హృదయవిదారకంగా, సజ్జనులకు మహోల్లాసముగా తోచే నాదం/గర్జన చేసే దానా)
భయ_ద_నర్తన_కేళికే = భయము కలిగించెడి నాట్యము (నాట్యము) అనెడి ఆటయందు నిమగ్నమైనదానా (చెడ్డవారికి మరీ భయం కలిగిస్తుంది)
కాళికే = ఓ కాళి మాతా!
దుర్గమ_అగమ_దుర్గ_వాసినే = వెళ్ళడానికి కష్టమైన, వెళ్ళడానికి కుదరని కోటలో నివసించేదానా (ఎవ్వరూ అర్థం చేసుకోలేని పరమార్థమా)
దుర్గే = ఓ దుర్గా
దేవీ = ఓ దేవతా!
 

ప్రకటనలు

2 thoughts on “అఖిలాండేశ్వరీ చాముండేశ్వరీ”

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s