వైష్ణవి భార్గవి వాగ్దేవి

“స్వాతి కిరణం” సినిమాలోని కొన్ని పాటలని సిరివెన్నెల వారు రాశారు. వాటిలో “వైష్ణవి భార్గవి” అన్న పాట ఒకటి. పూర్తిగా సంస్కృతంలో ఉందీ పాట. ఈ పాట గొప్పతనాన్ని గురించి Orkut Sirivennela community లో మిత్రులు నచకి, PRK, ఇచ్చిన వివరణల సారాన్ని ఇక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను.

పాట:

పల్లవి: వైష్ణవి భార్గవి వాగ్దేవి త్రిగుణాత్మికే
వింధ్యవిలాసిని వారాహి త్రిపురాంబికే
భవతి విద్యాందేహి భగవతి సర్వార్ధ సాధికే సత్యార్ధ చంద్రికే
మాంపాహి మహనీయ మంత్రాత్మికే మాంపాహి మాతంగి మాయాత్మికే

1.ఆపాతమధురము సంగీతము అంచిత సంగాతము సంచిత సంకేతము
శ్రీభారతీ క్షీరసంప్రాప్తము అమృతసంపాతము సుకృతసంపాకము
సరిగమ స్వరధుని సారవరూధుని సామ సునాదవినోదిని
సకలకళాకళ్యాణి సుహాసిని శ్రీరాగాలయ వాసిని
మాంపాహి మకరంద మందాకినీ! మాంపాహి సుజ్ఞాన సంవర్ధినీ!

2.ఆలోచనామృతము సాహిత్యము సహితహితసత్యము శారదాస్తన్యము
సారస్వతాక్షర-సారధ్యము జ్ఞానసామ్రాజ్యము జన్మసాఫల్యము
సరస వచోబ్ధిని సారసలోచని వాణీ పుస్తకధారిణీ!
వర్ణాలంకృత-వైభవశాలిని వరకవితాచింతామణీ
మాంపాహి సాలోక్యసంధాయినీ! మాంపాహి శ్రీచక్ర సిమ్హాసినీ!

ఈ పాట గురించి సిరివెన్నెల:

ఈ పాట నేపథ్యం గురించి సిరివెన్నెల అమెరికాలో విద్యార్థులతో జరిపిన ముఖాముఖిలో (మిత్రుడు నచకి ముఖాముఖి సభ్యుల్లో ఒకరు) చెప్పిన విషయాలు:

“కథాపరంగా 500 సంవత్సరాల నుంచి ఒక ఆచార్యపీఠంలో దాచిన సాహిత్యమది. “ఆరేసుకోబోయి పారేసుకున్నాను” లాంటి లొల్లాయి పదాలు వాడే అవకాశం లేదు. ఆనాటి భాష వినపడాలి, అంతగా దాచుకోదగ్గ భావం కనపడాలి!

…నేను పల్లవిలో ప్రస్తావించిన వైష్ణవి, భార్గవి, వాగ్దేవి ముగ్గ్రమ్మల పేర్లు – అవి శక్తికి ఉన్న మూడు గుణాలకు సూచనలు, మహోపాసకుల నుంచి క్షుద్రోపాసకుల దాకా అందరూ స్మరించే దేవతల పేర్లు. వారాహి, మాతంగి వంటివి క్షుద్రరూపాలు. ఈ మూడు గుణాలు గల దేవతలు అర్థము (ధనం), సత్యార్థము (విద్య/జ్ఞానం), మంత్రము (శక్తి/క్షుద్రశక్తి) ఇచ్చే దేవతారూపాలు. 
 
మొదటి చరణం సంగీతం గురించి, రెండో చరణం సాహిత్యం గురించి ఉంటాయి. సంగీతసాహిత్యాలు రెండూ సరస్వతీ స్తనద్వయంగా అభివర్ణించబడ్డాయి పూర్వకవుల చేత. ఆ వర్ణన ఇక్కడా తీసుకోబడింది. కాకపోతే, ఒక్కో చరణంలో ఒక్కోలాగా – “శ్రీభారతీక్షీర సంప్రాప్తము” అని సంగీతం గురించి, “శారదా-స్తన్యము” అని సాహిత్యం గురించి – చెప్పబడింది”
pallavi word to word meaning:

vaishnavi = paarvati
bhargavi =  lakshmi
vagdevi = saraswati
Trigunatmike = sattvarajasstamO guNaalu mooDU kaliginadi (sattva guNamunaku mahaasaraswati, rajOguNaaniki mahaalakshmi, tamOguNaaniki mahaaSakti prateekalu.); Can also imply arthaamu (dhanam), satyaarthamu (vidya/j~naanam), mantramu (Sakti/kshudraSakti)
Vindhya = knowledge
Vilasini = playful
vaaraahi = literally inextinguishable fire (baDabaagni); oka kshudra devataa ruupam.
tripuraambike = Who is the Mother-Goddess Tripurambika
bhavati = tamaru
vidyaam = knowledge
dehi = give
bhagavati = Goddess
sarva+artha = all activities/duties (not exact words)
sadhike = one who fulfills
satyartha = correct (truth)
chandrike = light of (actually moon light)
pahi = save
maam = me
mahaneeya+mantra+atmike = the one who has the power of great mantras
matangi = the Goddess Matangi
maaya+atmike = the one who has mysterious powers

Pallavi Meaning:

Oh, one who has three facets: powers of Vaishnavi (Sakti), opulences of Bhargavi (Lakshmi), wisdom of Vagdevi(Goddess Saraswati); one who plays/enjoys skillfully with knowledge, ocean of knowledge, one who represents the stresses in the creative process known Nada, Bindu, and Kala; Supreme Goddess; one who blesses with success in all activities; one who is the source of great light of truth; one who is hailed as Matangi ; one who has mysterious powers ; one who is has the powerful mantras as soul ;
– please give me knowledge/education
– please save me

charaNam 1 Word to word meaning:

ancita = worshipped
sangaatamu = companion
sancita = earned, gathered
sanketamu = appointment
sampaakamu = tree
Sri Bhaarati = Sri Saraswati
ksheera = milk
sampraaptamu = possession
amruta = most delicious, immortal
sampaatamu = a fall of
sukruta = past good
sampakam = huge tree
sarigama = sarigamalu
swara dhuni = A river/stream of music
saara = essence
varudhini = who gives blessings
saama = saama veda (pacification, gentle method)
sunaadha = good sound
vinOdini = one who enjoys
sakala = all
kala = arts
kalyani = one who causes good to
subhashini = one who speaks good words
Sri ragaalaya = the Temple of raagas
vaasini = one who stays in
charaNam 1 meaning:

Music is: descending honey; a worshipped companion; gathered (by past activities) appointment.

Obtaining Sri Saraswati’s milk is like enjoying the fall of amrutam; (it is a proof/result of)tree of past good activities done by us.

Oh, one who gives as blessings the stream of swaras called “sarigama” ; one who enjoys pacifying sweet music; one who does good (saviour) to all arts; one who speaks good words; one who lives in the temple of raagas; the ganges of honey; one who develops good wisgom (for her children)
— please save me
సరస్వతీదేవి స్తనక్షీరంగా లభించి అమృతధారలై చక్కగా కూర్చబడిన పాకము సంగీతం. (సామ, సునాదవినోదిని, కళ్యాణి, శ్రీ అన్నవి రాగాల పేర్లు కూడా అని గ్రహించాలి.) “మకరంద మందాకిని” అన్న ప్రయోగం నా దృష్టిలో అద్భుతం! మందాకిని అన్నది గంగానదికి ఉన్న పేర్లలో ఒకటి – మెల్లగా పారుతున్న చోట మందాకిని… గంగ దివ్యనది (దివిలో పుట్టి”నది”), అటువంటిదే సంగీతమూ (సామవేదంలో ఉన్నదియై సునాదము కలిగి వినోదమును అందించునది) అది మెల్లగా ఎందుకు పారుతోందయ్యా అంటే అది మకరందం (తేనె) అంతటి తీయనిది కనుక! “శ్రీరాగాలయవాసిని”, “శ్రీచక్రసిమ్హాసిని” అన్న పదాలు కూడా గమనించాలి.
charaNam 2 word to word meaning:

alochanamrutamu = honey extracted by thinking

sahita = included
hita = good (anukulamaina, priyamaina, subhamaina)
satyam = truth
Sarada = Goddess Saraswati’s
stanyamu = milk from the breast (which feeds Her children)
saaraswata = sarasvata-sambandhamaina
akshra = text (that is undefeatable/immortal)
saaradhyamu = lead (That which is lead by the invincible)
gnyana = of wisdom
saamrajyamu = kingdom
janma = birth
saaphalyam = fruitfulness
sarasa+vacha+ubdhini = one who is the source of charming and sweet words
saarasa = A lotus or water lily
lochani = one who has eyes
vaani = Goddess Saraswati
pustaka = book
dharini = one who holds
varnaa+alankruta = decorated with a letter of the alphabet (aksharamu)
vaibhavaSaalini = one who possesses the glory
vara = desired
kavita = poem
chinta-mani = a precious stone (gem) of thought ; the wishing stone, a fabulous gem or magic ruby, imagined to yield its possessor all that he wishes.
salokyam = dwelling in heaven with God
sandhayini = one who unites (who is the way to)
Sri Chakra = the yantram of Goddess
simhasini = one who has throne as

charaNam 2 meaning:

Poetry is: honey that can be extracted on thinking; which also contains good-resulting truth; the (other) breast of Goddess Saraswati;

the kingdom of wisdom which is led by Goddess’ letters gives the fruitfulness to life.

Oh, one who is the source of sweet words, one who has eyes like lotus flowers, Goddess of voice; one who holds books in hands; one who has the glory of being decorated with letters of language; one who gives the desired poetry (to her children); one who takes us to the world of God; one who has Sri Chakram as her throne.
— please save me
పూర్తిగా మధురమైనది సంగీతమైతే సాహిత్యము ఆలోచన-అమృతము, హితమైన సత్యముతో కూడి ఉన్నది! “అక్షర” అన్నది “నాశము లేనిది” అన్న అర్థంలో కూడా వాడబడింది.  అలాగే “వర్ణ” అన్నది “రంగు/వర్ణనీయము” అన్న అర్థంలోనే కాక “syllable” అన్న అర్థంలోనూ వాడబడింది.

Other related Trivia:

1. ‘Vaishnavi’ means the one who is related to lord “Vishnu”. Goddess Vaishnavi is the manifestation of the collective spiritual strengths of Mata Maha Kali, Mata Maha Lakshmi and Mata Maha Saraswati. It is described in Durga Sapatshati that the goddess was born as a young girl of extraordinary beauty and strength, out of the collectively pooled ‘Tejas’ of various ‘Devtas’ and three lords Brahma, Vishnu and Shankar.

2. In ancient India, Sage Bhrigu was Vishnu’s devotee. He had married kardama’s daughter Khyati. In answer to the prayer of that couple, Goddess Lakshmi was born as their daughter. Because she was the daughter of Bhrigu, she got the name ‘Bhargavi’.

3. Matangi is the Dark One, a form of Saraswati, incarnated as the daughter of Matang Rishi. He was from the lowest caste known as Chandal, but did not believe in the orthodox caste system and wanted to achieve brahminhood through his karma. Through worship of first Indra and then Saraswati, she became his daughter and was unequaled in her intellect (mati). Thus Matang Rishi gained a reputation to which only brahmins were entitled.

4. Tripurambika: Who is the Mother-Goddess Tripurambika (who represents the stresses in the creative process known Nada, Bindu, and Kala).
 
5. An ancient Sanskrit SlOka:

సంగీతమపి సాహిత్యం సరస్వత్యాహ్ స్తన-ద్వయం
ఏకం-ఆపాత-మధురం అన్యద్-ఆలోచనామృతం
 
Meaning: Music and Literature are the two breasts of Saraswati, the Mother of Learning. One [like honey] is sweet as we drink it; the other yields more and more nectar as we reflect on it [like an ikShu khaNDa i.e., sugarcane piece]

ApAta = descending, rushing upon, at that instant, current moment.
sangItam is descending honey, or honey pouring down. i.e., it can be
enjoyed directly, as is – no need for pre-processing or Alochana
(reflection, thinking, analysis etc.) to enjoy music.

AlochanAt amR^itaM AlochanAmR^itam = upon/due to reflection, amR^itam
Literature is nectar upon reflection. i.e., it is nectar that oozes out only when we reflect on it i.e., ponder over it.
 

ప్రకటనలు

రచయిత: Phanindra

I am an engineer by profession and a hobbyist writer. My literary interest started with analyzing lyrics of Telugu movie songs and I love Telugu lyricists Veturi and Sirivennela. I tried my hand at writing songs, poems and stories in Telugu. I also have an interest in spirituality/philosophy, self-help and management.

14 thoughts on “వైష్ణవి భార్గవి వాగ్దేవి”

  1. ఈ పాట నాకెంతో ఇష్టం. నా మూడేళ్ళ కూతురికి ఏడాది కొడుక్కి కూడా ఎంతో ఇష్టం. ఎంతగా అల్లరి చేస్తున్నా ఈ పాట వింటే గమ్మున వింటారు.
    ఇన్ని రోజులకి నాకర్థం కాని పదాలు కూడా తెలిశాయి. చాలా సంతోషము.
    –ప్రసాద్
    http://blog.charasala.com

  2. అయ్యబాబోయ! నేను ఎదురు చూస్తున్న బ్లాగు ఇన్నాళ్లకు కనబడింది. ఇంకా చాలా చాలా రాయండి. సినీ సాహిత్యం లో మాధుర్యాన్ని అందరికీ పంచండి. 🙂

  3. తమ్ముడూ, పేరు తలచి మరీ కృతజ్ఞతలు చెప్పినందుకు కృతజ్ఞతలు. 🙂 అన్నట్టు… ఈ పాట గురించిన చర్చ జరిగినది హైదరాబాద్‌లోని ఆయన నివాసం/కార్యాలయంలో. ఊరికే, “ఫర్ ది రికార్డ్”.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s